“ขมิ้นชัน” เป็นสมุนไพรไทยพื้นบ้านที่คนทั่วไปรู้จักกันดี มีสรรพคุณทั้งทางด้านยาและใช้ในการประกอบอาหาร ปัจจุบันยังมีการศึกษาวิจัยว่าขมิ้นชันมีประโยชน์และมีคุณค่าต่อสุขภาพมากมาย ขมิ้น มีชื่อ อังกฤษ ว่าTurmeric ขมิ้นเป็นพืชล้มลุกเชีงเดี่ยวมีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ มีเหง้าอยู่ใต้ดิน เนื้อในของเหง้าเป็นสีเหลือง มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว มีสีเหลืองเข้ม จนสีแสดจัด มีชื่อสามัญอื่นอีกคือ ขมิ้นแกง (เชียงใหม่) ขมิ้นชัน (กลาง,ใต้) ขมิ้นหยอก (เชียงใหม่) ขมิ้นหัว (เชียงใหม่) ขี้มิ้น (ตรัง,ใต้) ตายอ (กะเหรี่ยง กำแพงเพชร) สะยอ (กะเหรี่ยง แม่ฮ่องสอน) และ หมิ้น (ตรัง,ใต้)

ขมิ้นเป็นพรรณไม้ล้มลุกจำพวกเดียวกับขิง มีหลากหลายพันธ์ ขมิ้นขาว ขมิ้นชัน ขมิ้นอ้อย มีลำต้น ใบและเหง้าแตกต่างกันเล็กน้อย ขมิ้นขาวมีเหง้าสีขาว ส่วนขมิ้นชันและขมิ้นอ๋อยมีเหง้าสีเหลือเข้มอยู่ใต้ดิน ขนาดประมาณ 1-2 เซนติเมตร สำหรับขมิ้นชันมีกลิ่นฉุนกว่าขมิ้นอ่อยเล็กน้อย และมีตัวยาสำคัญมากกว่าขมิ้นอ้อย ขมิ้นชันจึงนิยมปลูกทำยารักษาโรค ส่วนขมิ้นอ้อยมีกลิ่นกำลังดี เหมาะสำหรับทำเครื่องเทสปรุงอาหาร โดยเฉพาะอาหารใต้ส่วนใหญ่จะมีส่วนผสมของขมิ้นเป็นหลัก

คุณประโยชน์ของขมิ้นสามารถใช้ได้สารพัดทั้เงกินทั้งทา ถ้านำเหง้าสดมาตำแล้วทาจะมีความรู้สึกเย็นเล้กน้อยมีประโยชน์มาก

- ขมิ้นรักษาโรคกระเพาะอาหาร
1.ใช้ผงขมิ้นที่ใส่ในแคปซูลเพื่อสดวกรับประทาน กินครั้งละ 3 แคปซูล วันละ 4ครั้ง
2.ใช้ผงขมิ้นชันผสมน้ำผึ้งปั่นเป็นลูกกลอน กินหลังอาหารและก่อนนอน ครั้งละ 3-5 เม็ด วันละ 3 ครั้ง

- การใช้ขมิ้นรักษาอาการท้องเสีย
1.นำเหง้าสดหั่นเป้นชิ้นเล็กประมาณ 10-20 กรัม หรือใช้ขมิ้นแห้ง 5-10 กรัม หั่นเป้นชิ้นเล็กนำไปต้มน้ำพอท่วมปริ่มๆ ประมาณ เครื่องจนให้น้ำเหลือเพียง 1 ในสาม นำน้ำที่ได้มาดื่มวันละ 1 ครั้ง
2.ใช้ผงขมิ้นชันผสมน้ำผึ้งปั่นเป็นลูกกลอน กินหลังอาหารและก่อนนอน ครั้งละ 3-5 เม็ด วันละ 3 ครั้ง

- ใช้ขมิ้นรักษาแผลแมลงสัตว์กัดต่อย
1.นำผงขมิ้นชัน 1 ช้อนโต๊ะ ผสมน้ำมันมะพร้าวหรือน้ำมันหมู 2-3 ช้อนโต๊ะ เคี่ยวไฟอ่อนๆ คนจนน้ำมันกลายเป็นสีเหลือก ใช้น้ำมันที่ได้ใส่แผล
2.นำเหง้าขมิ้นสดๆ มาล้างให้สะอาด แล้วตำจนละเอียดคั้นเอาน้ำมาใส่แผล
3.เอาขมิ้นชันผสมกับน้ำปูนใสเล็กน้อย และผสมสารส้มหรือดินประสิว พอกบริเวณที่เป็นแผล และใช้แก้เคล็ดขัดยอกได้อีกด้วย

- ขมิ้นรักษาแผลพุพอง
1.ใช้ขมิ้นแห้งบดเป็นผงโรยแผล ทุกเช้า-เย็น หรือเอาเหง้าขมิ้นสดมาตำให้ละเอียด คั้นเอาน้ำมาทาแผล เช้า-เย็น

-ขมิ้นใช้รักษากลากเกลื้อนเชื้อราได้ผลดีมาก
1.ผสมผงขมิ้นกันน้ำ หรือเอาเหง้าสดมาตำให้แหลก แล้วมาทาบริเวณที่เป้นกลาลเกลื้อน เชื้อรา 2 ครั้ง เช้า-เย็น ติดต่อกันจนหาย